Skeptik Sözlük

Tuhaf inançların, gülünç aldatmacaların ve tehlikeli yanılgıların bir derlemesi

The Skeptic's Dictionary

by
Robert Todd Carroll

the truth is in here!
SkepDic.com

 

Transandantal Meditasyon

Şimdi size sözümü söyleyeceğim [Kas. 16, 2005], ve incelikli olarak bir iki ay sonra açıklayacağım,sonuçlarımı ürettikten sonra. Söz şudur ki dünyada fakirliği kökünden söküp atacak ve kalıcı olarak dünya barışını sağlayacak bir program var. Bu projenin maliyeti 1 trilyon dolardır. Maharishi

Transandantal Meditasyon® veya TM®, 2 Ocak 1917’de Hindistan’da doğan, Mahesh Prasad Varma adı verilen ve Hindu bir aile tarafından büyütülen bir adamın Batı’ya tanıttığı bir meditasyon tekniğidir.2008’de öldüğünde Hollanda’da oturuyordu ve Mahareshi Mahesh Yogi olarak tanınıyordu. Ona “kıkırdayan guru” olarak isim takılmıştı çünkü televizyon röportajları sırasında sürekli kıkırdama alışkanlığı vardı. Brittanica’ya göre, emlak holdingleri, okullar ve klinikler içeren organizasyonunun değeri 1990ların sonlarına doğru 3 milyar ABD doları değerindeydi. Bir TM taraftarı Maharashi’nin TM organizasyonunun sahibi olmadığını ve herhangi bir finansal mülkiyeti bulunmadığını iddia etmektedir. (Bu kişi TM eğitmeni editörr Tom McKinley Ball olabilir de olmayabilir de – kendi blogunun bağımsız olduğunu savunmaktadır) Kendisi TMcilerin çeşitli emlaklara sahip olduklarını not etmektedir fakat değerleri hakkında herhangi bir tahminde bulunmamaktadır.)


TM’nin kişiyi ‘aydınlanma’ ya da ‘mutluluk’ denilen özel bir bilinç seviyesine getirdiği söylenmektedir.Bu metodda bir mantrayı tekrar etmek söz konusudur. TM öğrencileri mantraları için yüzlerce dolar öderler. Yeni gelenler mantralarının bir tek kendilerine özel olduğuna inansalar bile, pek çok öğrenci aslında aynı mantrayı paylaşmaktadır.  Nisan 2007’de TM eğitiminin ücreti 2,500 ABD dolarıydı.Temmuz 2010’da ise yetişkinler için bu fiyat 1,500 ABD dolarına ve tam zamanlı öğrenciler içinse bunun yarı fiyatına kadar düşürülmüştür. Bu para bir kez ödenmektedir. (ç.n. Bu şartlar sadece ABD için geçerli olabilir)


TM spiritüel bir iş alanıdır ama taraftarları bilimsel kökenli olduğunu söylemektedirler. TM’den bağımsız blog yazarına göreyse teknik olarak kar etmeyen bir sivili toplum kuruluşudur.


TM hareketi 1956’da Hindistan’da başlamıştır ve şu anda dünya çapında milyonlarca takipçisi vardır. Meditasyon yüzyıllarca Hindistan’da uygulanmıştır. TM ismini çoğu kişi 1960 ve 1970lerde Beatles, Mia Forrow ve Donovan gibi ünlülerin Mahesh’in ashramında takılmasıyla duymuşlardır. Belki Beatles para ve şöhretin herşey olmadığını görüp, şöhret ve uyuşturucularda bulamadıkları mutluluk ve doyum için o sırada pek çoklarının yaptığı gibi yardım için Doğu’ya yönelmişlerdir. Pek çok kişi meditasyonun herhangi bir uyuşturucunun verebileceğinden daha yüksek bir bilinç seviyesi ve diğer herşeyden daha yüksek olan kişinin kendisini control etmesi gücünü verdiğini düşünmektedir. Ayrıca kişiyi rahatlamış ve doyuma ulaşmış hissettirme gibi bir yan etkisi de vardır, tabii bunun için psikolojik ya da maddi olarak gurularıngereğinden fazla istememesi önemlidir TM’nin ana çekiciliklerinden biri stresi yenmenin bilimsel bir yolu olduğu iddiasıdır.TM kendisini “Yaratıcı Zeka Bilimi” üzerine temellendirdiğini iddia eder, bu konuda Fairfield Iowa’da bulunan Maharishi Yönetim Üniversitesi’nden (önceden Uluslararası Maharishi Üniversitesi olarak biliniyordu) diploma alınabilmektedir. MYÜ’de “Hayatın Tüm Alanlarında Başarılı Yönetim için Geniş Kapsamlı Akademik Disiplin” verilmektedir. Maharishi Ayurveda mükemmel zihin yanında mükemmel beden de isteyenlere çeşitli sağlık ve güzellik ürünleri sunmaktadır.  


Transandantal Meditasyon’un öğrenci toplamak için kullandığı tanıtım belgeleri TM’nin mucizelerini gösterir grafikler ve tablolarla doludur. Örneğin, metabolizma hızınız, oksijen tüketim hızınız, karbondioksit üretim hızınız, hormon üretiminiz, beyin dalgalarınız vb… TM’nin sizi gerçekten farklı bir bilinç seviyesine götürdüğünü göstermek için ölçülmekte ve grafikler ve tablolar aracılığıyla sunulmaktadır. TM bilimcileri tarafından yapılan bazı çalışmalar insanın tamamen rahatlamış durumda olduğundaki fizyolojik sonuçlara TM aracılığıyla da ulaşılabileceğini göstermektedir. Yine de, TM savunucularına göre,testler TM’nin “rahatlama ve dinlenmeden tamamen farklı nerofizyolojik izler” [Judy Stein, kişisel yazışma] taşıdığını göstermektedir.  Eleştirenler ise aynı görüşte değil. Meditasyon aracılığıyla ulaşılabilen bu fizyolojik değişimlerin değerlerinin sadece transandantal meditasyona özgü olduğu ispatlanamamıştır.


Belki de TMcilerin en az inanılabilir olan iddiaları uçabildikleridir (aslında daha çok ‘uçmak’ değil ama ‘hoplamak’). TM ilk zamanlarında açık açık ‘yerden yükselme’ iddiasını ortaya koyuyordu. Televizyon haber programlarında TMcilerin havada asılı kalma iddilarıyla ilgili, lotus pozisyonunda etrafta hoplayıp durdukları görüntüler vardı. Bu iddia son derece kolayca çürütülmüştür ve artık TMciler uçtukları ya da havada asılı kaldıkları iddiasında değiller ama gelişim gösterdiklerinde aynen onlardan önceki kutsal pek çok kişinin yapabildiği şekilde yerden yükselmek de dahil pek çok süper güçlere sahip olabileceklerini söylüyorlar.

 

TM’nin en gözle görülür etkilerinden birisi olduğu söylenen de ‘Maharishi etkisi’dir. TM bilimcilerine göre: “kollektif meditasyon temel, birleşik bir fiziksel alanda değişim yaratır , ve … bu değişimler topluma yayılarak toplumsal yaşamın bütün cephelerini daha iyiye doğru değiştirirler” (Barry Markovsky) . James Randi’nin Flim-Flam kitabı, sayfa 99-100.


Ekim 1978’de, Dr.Robert Rabinoff, Oregon Üniversitesi’nde küçük bir gruba konuşma yapıyordu. Kendisi Maharishi Üniversitesi’nde fizik doçentiydi. Dr.Ray Hyman oradaydı ve Rabinoff’u yerden yükselme konusunda biraz sıkıştırmaya kararlıydı…


Dr.Rabinoff, Maharishi Etkisi’ni vaaz etmeye başlayınca topluluk kulak kesildi, Rabinoff nüfusunun yüzde biri ya da daha fazlası TM uygulayan herhangi bir şehrin tamamen suçtan soyutlanmış hale geleceğini söylüyordu.   Bu durumun ispatlanmış bir gerçek ve ‘bilimsel olarak kanıtlanmış’ olduğunu da ekledi. Mahareshi Üniversitesi’nin yer aldığı Fairfield, Iowa nüfusun %13’ünün ciddi TMci olduğu kendine özgü bir yerdi ve ona göre suç oranı o kadar düşüktü ki polis şefi artık bazı memurları yarı zamanlı işlere kaydırmak zorunda kalmıştı. İşsizlik kalmamış . . . tarımsal ürünler en iyimser tahminlerden bile daha iyi verim vermeye başlamıştı. Trafik kaza oranı tüm ABD’de en düşük Iowa’daydı! Ve Dr.Rabinoff’a göre tüm bunların sebebi de TM idi.


Randi Fairfield Polis Departmanı, Iowa Tarım Müdürlüğü ve Motorlu Araçlar Bölümü ile bağlantı sağlayarak bu iddiaları kontrol etti ve Rabinoff’un iddialarının gerçeği yansıtmadığını belirledi.(Randi 1982, 99-108) Emniyet müdürü Randi’ye daha fazla polis memurunu işe almakta olduğunu bildirdi. 2004’te üniversitenin kampüsünde bir öğrenci bir diğerini bıçaklayarak öldürmesine rağmen, bir TM savunucusu tarafından Fairfield ve diğer küçük şehirler üzerine yapılan kriminal geçmiş araştırmasında, Fairfield’daki şiddet içeren suçların ve hırsızlık içeren suçların oranı önemli ölçüde düşük bulunmuştur. Ve MYÜ, Hollanda’da düzenlenen Dünya Barış Toplantıları’nda da TM faaliyeti arttığı için suç oranının da düştüğünü iddia etmektedir. 


Tarım Müdürlüğü tarafından sağlanan verilerde tarımsal ürünlerde bir artış görünmüyordu. Ve ölümle sonuçlanan araba kazaları da içinde olmak üzere araba kazaları ile ilgili veriler de Rabinoff’un iddialarını desteklememekteydi. Son olarak, Iowa İş Kurumu, işsizlik oranının genel olarak tüm A.B.D’de geçerli olan oranla eşit seyrettiğini bildirdi. Randi’ye göre, “Dr.Rabinoff sidhis programını kişinin ‘ne isterse’ elde edebileceği bir sistem olarak tanımlamıştı…” (s.101)


Benzer iddialar, “alan bilinci” veya “küresel bilinç” olarak adlandırdıkları ile ilgili olarak Dean Radin ve diğer parapsikologlar tarafından da ortaya atılmıştı.Roger Nelson, örneğin, eğer yeteri kadar insan havanın güzel olmasını isterse bunun gerçekleşeceğini düşünüyor:

Binlerce öğretim üyesi, mezunlar, aileler ve konukların açık havada bulunduğu Princeton Üniversitesi’nin mezuniyet törenleri ve mezunlar günleri faaliyetleri hakkında genelde hep güzel bir havanın hakim olduğu söylenir.  Princeton’a düşen yağış kayıtları ve yakın yerleşimlere düşen yağış kayıtları karşılaştırıldığında, Princeton’da açık havada faaliyet olan günlerde daha az sıklıkta ve daha az yağış olduğu görülmektedir. (“Güzel Havayı Dilemek” Bilimsel Keşif Dergisi  Sayı. 11, No. 1.)


Radin, Prenses Diana’nın cenaze törenini izleyen milyonların duygusal dışavurumunun da rastgele olayları düzenli bir hale soktuğunu düşünmektedir. Belki bir gün dünyada barışı da bu konuda aynı anda düşünen yeteri kadar insanı biraraya topladığımızda başarabiliriz. Benim tahminim milyonlarca kişinin barış için dua ettiği zamanlarda ortaya çıkan etkiden pek de farklı olmayacağıdır.  


TM eğitiminden geçen herkes memnun bir müşteri olmamıştır. Canı sıkkın bir eski TMci de Patrick Ryan’dır, Patrick MYÜ mezunu ve on yıldır da TM uygulayıcısı idi. Eski üyeler için bir destek grubu oluşturdu (TM-Ex). Bu grupta bazı eski üyeler kendi hikayelerini anlattılar.Ryan ayrıca TM’nin “meditasyon aracılığı ile gevşemenin zararsız bir yolu” olmadığını düşünüyor:


Reklamlarında, TM’nin pratik yararlarının altı çizilmektedir – özellikle stres seviyesinin düşürülmesi. TM savunucuları, yaşamın her alanından üyelerin yararları doğruladığı videoları gösterirler. TM satış broşürleri, TM’nin etkinliğine delalet eden kan basıncı çizelgeleri, kalp ritmi grafikleri gibi nesnel verilerle doludur.Tabii bahsedilmeyen konu ise dinlendirici müzik dinlemek, ya da ucuz kitaplardan öğrenilebilecek basit rahatlama tekniklerinin de benzer yararlarının bilimsel testlerce belirlenmiş olduğudur. Bir TM öğrencisi 400 dolar ödeyip de kişisel mantrasını edindikten sonra bu mantrayı kimseye vermemesi söylenir. Neden? Çünkü aynı ‘tek’ mantra – yaş sınıflandırmasına göre – binlerce kişiye verilmiştir de ondan.


Başka hangi rahatlama programından sonra ‘eski-rahatlayıcılar’ için bir dayanışma grubuna ihtiyaç duyulur ki? Bazı TM’ciler, TM yapmanın müzik dinlemekten ya da rahatlama egzersizleri yapmaktan daha rahatlatıcı olduğunu ispatlayan çeşitli çalışmalar bulunduğunu söylemektedirler.


TM'nin politik GÜNDEMİ


ABD’de TM’yi devlet okulları müfredatına sokma çabaları da olmuştur. Örneğin, Sacramento Bee (sayfa. B4)’nin 1 Mart 1995 sayısına göre Palo Alto, California’da bir TM programının yöneticisi olan John Black, San Jose’de devlet görevlilerini kendisine okullarda TM dersleri verebilmesi izni için ikna etmeye çalıştı. İddia ettiği üzere, sınıflarda meditasyon yapılması sınav sonuçlarını yükseltecek, gençlerde hamileliği azaltacak, okulları şiddet ve uyuşturucudan arındıracak ve öğretmenlerin üzerindeki yükü azaltacaktı.  Bu güçlü mesaj ‘Okullarımızdaki Krizi Çözmek’ adıyla organize edilen ücretsiz bir seminer ile öğretmenlere ve meditasyonculara duyuruldu.


John Black gibi insanlar TM’nin tüm bunları gerçekleştirebileceğine dair güçlü inançları olabilir fakat okullarda uygulanacak TM’nin bu önemli hedefleri sağlayacağına dair elle tutulur bir kanıt yoktur. John Black’e göre, “okullardaki kriz insanların stresli olmasından kaynaklanmaktadır.” Haklı olabilir, fakat iddiasının mantıklı olduğu bile şüphelidir. Okullarla ilgili devlet görevlileri sağduyulu olarak tabii ki ikna olmamışlardır. Gazeteye verilen ve Mahesh’in kendisinin sadece 55.8 milyon dolara teklif ettiği “San Jose’de Suçu Ortadan Kaldırmak” adıyla yayınlanan bir ilan bile görevlileri ikna etmeye yetmemiştir. Benzer ilanlar ABD’de önemli gazetelere verilmişti, ikna olan bir devlet kurumu olmadı.

 

İçindekilere Dön